मोठ्या ग्रंथालयांचे भविष्य वाचवायचे असेल तर गल्लोगल्लीत बालग्रंथालये उभारावी लागतील : मिर्झा अब्दुल कय्यूम नदवी

महाराष्ट्र वाणी

लातूर दि २ :- भविष्यातील मोठ्या विद्यापीठीय आणि सार्वजनिक ग्रंथालयांमध्ये वाचकांची संख्या वाढवायची असेल, तर वाचन संस्कृतीची पायाभरणी बालपणापासूनच करावी लागेल. यासाठी प्रत्येक गल्ली-मोहल्ल्यात बालग्रंथालये उभारण्यासोबतच शाळांमधील ग्रंथालय व्यवस्था अधिक सक्षम करणे ही काळाची गरज असल्याचे प्रतिपादन 'रीड अँड लीड फाउंडेशन'चे संस्थापक मिर्झा अब्दुल कय्यूम नदवी यांनी केले.

लातूर येथे प्रो. व्ही. आर. दाडगे लायब्ररी फाउंडेशनच्या वतीने “Transforming Higher Education & Libraries through AI, Open Knowledge Systems, and Inclusive Infrastructure” या विषयावर राष्ट्रीय सेमिनारचे आयोजन करण्यात आले होते. या सेमिनारमध्ये मिर्झा अब्दुल कय्यूम नदवी यांनी विशेष अतिथी म्हणून सहभाग नोंदविला. यावेळी आयोजकांच्या हस्ते त्यांचा विशेष सत्कार करण्यात आला.

वाचन संस्कृती आणि ग्रंथालय चळवळीच्या भवितव्यावर बोलताना नदवी म्हणाले की, मोठ्या शहरांतील आणि विद्यापीठांतील ग्रंथालयांचे अस्तित्व अधिक भक्कम करण्यासाठी बालवयातच मुलांना पुस्तकांची गोडी लावणे आवश्यक आहे. त्यासाठी परिसरनिहाय लहान बालग्रंथालयांची उभारणी आणि शालेय ग्रंथालयांचे सक्षमीकरण महत्त्वाचे ठरणार आहे.

शाळांमधील ग्रंथालयांच्या सद्यस्थितीबाबत चिंता व्यक्त करताना त्यांनी सांगितले की, अनेक शाळांमध्ये ग्रंथालय व्यवस्था प्रभावीपणे अस्तित्वात नाही. काही ठिकाणी ग्रंथालय असूनही दर्जेदार पुस्तकांची कमतरता आहे, तर अनेक ठिकाणी पुस्तके उपलब्ध असूनही विद्यार्थ्यांसाठी त्यांचा नियमित वापर आणि देवाणघेवाण व्यवस्था सक्रिय नाही. त्यामुळे शालेय ग्रंथालयांना नवसंजीवनी देण्याची गरज असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

लहानपणापासून मुलांना ग्रंथालयाशी जोडून पुस्तक वाचनाची सवय लावल्यास भविष्यात अभ्यासू आणि ज्ञानसमृद्ध पिढी घडू शकते, असेही नदवी यांनी सांगितले.

यावेळी त्यांनी 'मरियम मिर्झा बाल पुस्तकालय' आणि **'रीड अँड लीड फाउंडेशन'**च्या माध्यमातून सुरू असलेल्या व्यापक वाचन चळवळीची माहिती दिली. या उपक्रमांतर्गत सध्या छत्रपती संभाजीनगरमध्ये ४२, परभणीमध्ये १५, मध्य प्रदेशातील बुरहानपूर येथे ५ आणि हैदराबादमध्ये ५ बालग्रंथालये कार्यरत आहेत. या परिसराधारित ग्रंथालयांच्या माध्यमातून हजारो मुले आणि युवक पुस्तकांशी तसेच ज्ञानाच्या प्रवाहाशी जोडले गेले आहेत.

डॉ. जगदीश कुलकर्णी यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या या राष्ट्रीय सेमिनारमध्ये डॉ. विष्णू पवार यांचे मार्गदर्शन लाभले. डॉ. लक्ष्मीकांत पेंसलवार यांनी कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन केले, तर डॉ. गोविंद घोगरे यांनी आभार मानले.

याच कार्यक्रमात प्रो. डॉ. शीला गोडबोले-पाईकराव यांना “उत्कृष्ट ग्रंथपाल पुरस्कार” प्रदान करून गौरविण्यात आले.

उत्कृष्ट नियोजन, शिस्तबद्ध आयोजन आणि ग्रंथालय क्षेत्राला नवी दिशा देणाऱ्या या राष्ट्रीय सेमिनारच्या यशस्वी आयोजनाबद्दल मिर्झा अब्दुल कय्यूम नदवी यांनी आयोजकांसह सर्व प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष सहकाऱ्यांचे आभार मानले.