KBCमध्ये अमिताभ बच्चनही झाले अवाक्! करोडपती होण्याची संधी सोडून डॉ. नीरज सक्सेना म्हणाले, ‘माझ्यासाठी एवढं पुरेसं आहे!’
Maharashtra Vaani 
महाराष्ट्र वाणी
मुंबई डि १८ :- पैशासाठी प्रत्येक संधीचा शेवटपर्यंत पाठलाग करण्याच्या काळात एखाद्या व्यक्तीने स्वतःहून मोठी संधी सोडून दुसऱ्याला पुढे जाण्याची वाट करून देणे, हीच खरी माणुसकी म्हणावी लागेल. ‘कौन बनेगा करोडपती’च्या सीझन १६ मधील एका भागात डॉ. नीरज सक्सेना यांनी घेतलेल्या निर्णयाने खुद्द अमिताभ बच्चन यांनाही काही क्षण आश्चर्यचकित केले.
‘फास्टेस्ट फिंगर फर्स्ट’मध्ये सर्वात वेगवान उत्तर देत डॉ. नीरज सक्सेना यांनी हॉट सीट मिळवली. मात्र हॉट सीटवर आल्यानंतर त्यांच्या वागण्यात कोणताही दिखावा किंवा अति उत्साह दिसला नाही. ते अत्यंत शांतपणे खेळाला सामोरे गेले.
डॉ. नीरज सक्सेना हे शास्त्रज्ञ असून त्यांनी पीएच.डी. केली आहे. ते विद्यापीठाचे कुलगुरूही राहिले आहेत. विशेष म्हणजे, त्यांना भारताचे माजी राष्ट्रपती आणि महान शास्त्रज्ञ डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम यांच्यासोबत काम करण्याची संधी मिळाली होती. कलाम यांच्या सहवासातून स्वतःच्या विचारविश्वात मोठा बदल झाल्याचे त्यांनी कार्यक्रमात सांगितले होते.
खेळात त्यांनी आत्मविश्वासाने प्रश्नांची उत्तरे देत ₹३.२० लाखांची रक्कम जिंकली. त्यांच्या काही लाईफलाईन्सही शिल्लक होत्या. म्हणजेच पुढे आणखी मोठी रक्कम जिंकण्याची संधी त्यांच्यासमोर होती.
मात्र कार्यक्रमाच्या ब्रेकनंतर घडलेली घटना सर्वांनाच चकित करणारी ठरली.
अमिताभ बच्चन यांनी पुढील प्रश्नासाठी खेळ सुरू करण्याची तयारी केली. त्याचवेळी डॉ. सक्सेना यांनी शांतपणे सांगितले की, “सर, मला हा खेळ इथेच थांबवायचा आहे.”
अमिताभ बच्चन यांनाही क्षणभर आश्चर्य वाटले. कारण खेळाडूकडे लाईफलाईन्स उपलब्ध असताना आणि पुढे मोठी रक्कम जिंकण्याची शक्यता असताना त्यांनी माघार घेण्याचा निर्णय घेतला होता.
त्यामागचे कारण विचारले असता डॉ. सक्सेना यांनी दिलेले उत्तर मात्र त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची वेगळीच बाजू दाखवून गेले.
त्यांचा साधा विचार होता—आपल्याला मिळालेली रक्कम आपल्यासाठी पुरेशी आहे; आता इतरांनाही संधी मिळायला हवी.
त्यांच्या या निर्णयामुळे पुढील स्पर्धकाला हॉट सीटवर येण्याची संधी मिळाली. त्या स्पर्धकाने आपल्या आयुष्यातील संघर्षाची कहाणी सांगितली. मुलगी असल्याच्या कारणावरून वडिलांनी आईसह तिन्ही मुलींना घराबाहेर काढल्याचे तिने सांगितले. त्यानंतर त्या मुली अनाथाश्रमात राहत असल्याचेही तिने सांगितले.
या प्रसंगामुळे डॉ. सक्सेना यांच्या निर्णयाचा अर्थ आणखी मोठा वाटतो.
स्वतःला मिळणारी संधी सोडून दुसऱ्यासाठी जागा करून देणे—ही केवळ माघार नसून एका वेगळ्या प्रकारची श्रीमंती आहे.
आजच्या स्पर्धात्मक जगात अधिकाधिक पैसा, संपत्ती आणि यश मिळवण्याची धडपड सुरू आहे. ‘आपल्याकडे किती आहे?’ यापेक्षा ‘दुसऱ्याकडे आपल्यापेक्षा अधिक का?’ हा प्रश्न अनेकदा नात्यांवरही भारी पडतो.
मालमत्तेच्या वादातून नाती तुटतात, पैशासाठी भावंडांमध्ये दुरावा निर्माण होतो आणि स्वार्थाच्या आहारी जाऊन माणुसकीही मागे पडते.
पण प्रत्येक गोष्ट मिळवणे हेच आयुष्याचे अंतिम यश नाही. कुठे थांबायचे आणि दुसऱ्याला पुढे जाण्यासाठी जागा कधी द्यायची, हे समजणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
आपल्या गरजा पूर्ण झाल्यानंतरही दुसऱ्याच्या वाट्याची प्रत्येक संधी आपणच घेत राहिलो, तर संपत्ती वाढेल; मात्र समाधान वाढेलच असे नाही.
याउलट, एखाद्या क्षणी आपण मनापासून म्हणालो—
“माझ्यासाठी एवढे पुरेसे आहे… आता दुसऱ्यालाही संधी मिळू द्या.”
तर त्या निर्णयातून दुसऱ्याच्या आयुष्यात आशेचा किरण निर्माण होऊ शकतो.
डॉ. नीरज सक्सेना यांच्या या प्रसंगातून एक साधा पण अत्यंत महत्त्वाचा संदेश मिळतो—यश केवळ किती मिळवले यावर ठरत नाही; तर आपल्या वाट्याचे काही दुसऱ्यासाठी सोडण्याची तयारी किती आहे, यावरही त्याचे मोल ठरते.
आयुष्याच्या शेवटी आपण किती पैसा किंवा संपत्ती जमा केली, यापेक्षा आपल्यामुळे किती जणांना पुढे जाण्याची संधी मिळाली, हा प्रश्न कदाचित अधिक समाधान देणारा ठरू शकतो.
स्वार्थापेक्षा समाधान मोठे ठेवा… आणि शक्य असेल तिथे एखाद्यासाठी जागा निर्माण करा.
कारण कधी कधी आपले एक पाऊल मागे होणे, हेच दुसऱ्याच्या आयुष्यातील पुढचे पाऊल ठरू शकते.
